https://rip.urmia.ac.ir/ پژوهش های میوه کاری fa daily 1 Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 +0330 Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 +0330 https://rip.urmia.ac.ir/article_122022.html مطالعات جهانی بیانگر اثرات قابل توجه تغییرات اقلیمی در دهه‌های آینده بر تولیدات کشاورزی است. یکی از این اثرات، تغییر طول دوره رشد و نمو گیاهان به دلیل افزایش دما است. انگور یکی از محصولات مهم باغی جهان به لحاظ حجم تولید و گردش اقتصاد کشاورزی است. بررسی پاسخ فنولوژیکی انگور به افزایش دما در دهه‌های آینده می‌تواند در راستای تصمیم‌گیری‌های استراتژیک برای تولید این محصول بسیار مفید باشد. در پژوهش حاضر، اثر افزایش دما در دوره‌های آینده (2040-2021، 2060-2041 و 2080-2061) بر تغییرات طول دوره مراحل فنولوژیکی انگور رقم بی‌دانه سفید در شهرستان قوچان که از نواحی مهم تولید انگور در استان خراسان رضوی است، مورد بررسی قرار گرفت. برای انجام این کار، از خروجی 15 مدل اقلیمی CMIP6 تحت دو سناریوی اقلیمی بینابینی (SSP245) و بدبینانه (SSP585) استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود که در دوره‌ 2080-2061 تحت سناریوی بدبینانه، طول دوره فنولوژی انگور رقم بی‌دانه سفید تا 25 روز کاهش خواهد یافت که این نتیجه بر اساس میانگین نتایج همه مدل‌های اقلیمی مورد مطالعه بدست آمد. این کاهش طول دوره فنولوژی، اثرات قابل توجهی بر کیفیت و کمیت محصول انگور در این منطقه در دوره‌های زمانی آینده خواهد داشت. به دلیل اثرات توام افزایش دما و CO2 بر عملکرد گیاهان، توصیه می‌شود در مطالعات آتی، این موضوع درباره ارقام مختلف انگور مورد بررسی قرار گیرد. https://rip.urmia.ac.ir/article_122075.html به منظوردستیابی به پایه ها و ارقام پاکوتاه و زود بارده گردو، تعداد 14 ژنوتیپ کم رشد و زود بارده گردو از مناطق مختلف استان آذربایجان غربی شناسایی و مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس نتایج، تنوعی از صفات مورفوبیولوژیک درجمعیت مورد مطالعه مشاهده گردید. ارزیابی عادت رشد  و قدرت رشد ژنوتیپ‏ها نشان داد که اغلب آنها از قدرت رشد کم و متوسط نسبت به ارقام استاندارد برخوردارند. تجزیه خوشه‏ایی ژنوتیپ­های مورد مطالعه را  در دو گروه تفکیک نمود. بخش عمده­ای از ژنوتیپ­ها بدلیل قدرت رشد کم تا متوسط، عادت باردهی جانبی بالا و عادت رشد نیمه عمودی در یک گروه قرار گرفتند. این ژنوتیپ‏ها پتانسیل لازم برای استفاده در کشت های متراکم و نیمه متراکم را دارا بودند. در ژنوتیپ‏های مورد مطالعه وزن مغز بین 4/5 تا 6/49 گرم متغیر بود. تاثیر نوع پایه بذری بر درصد­گیرایی، سایز نهال و باردهی نهال در سال دوم معنی‏دار بود. نتایج نشان داد که ژنوتیپ‏های کم رشد در مقایسه با بذور جنگلی سبب کاهش قدرت رشد و القای زودباردهی در پیوندک شدند. بیشترین کاهش رشد و افزایش باردهی در سال دوم مربوط به ترکیب پیوندی SA1/SA1بود. نتایج پژوهش حاضر و مطالعات تکمیلی می‏تواند در توسعه ترکیب­های پیوندی مناسب برای احداث کشت‏های متراکم گردو و کاهش مشکلات مرتبط با درختان بزرگ سنتی مفید باشد. https://rip.urmia.ac.ir/article_122076.html ایران یکی از بزرگ‌ترین کشورهای تولیدکننده خرما (Phoenix dactylifera L.) است و رقم برحی یکی از ارقام عمده و اقتصادی در حال توسعه در کشور به شمار می­آید. یکی از مهم­ترین عوامل در تولید و کیفیت خرما تامین به موقع، به اندازه و متناسب عناصر غذایی منطبق با نیاز گیاه است. در پژوهش حاضر تاثیر مدیریت تغذیه شامل تغذیه کودی عرف نخلدار، تغذیه بر اساس آزمون خاک (کاربرد کود آلی ازمنبع کود گاوی و کودهای شیمیایی پرمصرف) بر اساس مراحل نموی نخل و تغذیه بر اساس آزمون خاک و تغذیه تکمیلی بر اساس مراحل نموی نخل (اسید هیومیک، جلبک دریایی و اسید امینه، ریزمغذی و کودهای ترکیبی فسفر ویژه (10-52-10)، کود متعادل 20-20-20، پتاسیم ویژه (12-12-36) و کود گوگردی)، بر عملکرد و ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خارک رقم برحی انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد که تیمار سوم (تغذیه بر اساس آزمون خاک و تغذیه تکمیلی) باعث افزایش عملکرد به میزان 41/5 درصد نسبت به روش متداول تغذیه شد. بیشترین مقدار عددی ویژگی­های فیزیکی هندسی نیز در تیمار آزمون خاک و تغذیه تکمیلی مشاهده شد به طوری که حجم میوه خارک برحی، حدود 6/1 درصد نسبت به روش عرف افزایش یافت. از آن­جا که افزایش عملکرد و اندازه خارک، اثر منفی معنی­داری بر ویژگی های شیمیایی و کیفیت خارک ایجاد نکرد، لذا بکارگیری آزمون خاک و تغذیه تکمیلی نخل برحی توصیه می­شود. https://rip.urmia.ac.ir/article_122077.html یکی از ارزشمندترین ارقام مرکبات، پرتقال‌های خونی هستند. ژنوتیپ‌‌های خونی انتخابی از کلکسیون ایستگاه تحقیقاتی کترا به همراه دو شاهد پرتقال خونی سانگین و گروس‌سانگین، روی پایه نارنج درچهار تکرار در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی بررسی شدند. معرفی ارقام جدید خونی از بین ژنوتیپ‌های موجود از اهداف این تحقیق بود. بر اساس نتایج نهایی حاصل از بررسی صفات مورفولوژی (با استفاده از توصیف­نامه مرکبات)، شاخص­های رویشی، زایشی، ویژگی­های فیزیکی­شیمیایی، ترکیبات زیست فعال میوه و ویژگی‌های انبارمانی میوه‌ها، از بین 6 ژنوتیپ مورد بررسی در مقایسه با شاهدها، ژنوتیپ­ B3 بعنوان رقم جدید آریا معرفی ­شد. رقم آریا دارای عملکرد حدود 26 کیلوگرم در هر درخت بود که تقریبا نزدیک به شاهدهای مورد بررسی بود. این رقم، علاوه بر بی­بذری، کیفیت و انبارمانی مناسب، حدود 25-30 روز زودرس‌تر بوده و در نیمه دوم آذرماه دارای نسبت TSS/TA معادل 6/27 بود. درختان این ژنوتیپ، تاجی افراشته بشکل بیضوی با قدرت رشد متوسط داشته میوه‌های آن درشت، نارنجی روشن، کروی با قاعده گریبان­دار با متوسط وزن 215 گرم بودند. با توجه به ارزیابی های انجام گرفته، این ژنوتیپ­ با ویژگی­های شاخص خود قادر است جایگاه خوبی در مناطق مرکبات‌خیز کشور کسب نماید. https://rip.urmia.ac.ir/article_122078.html به منظور بررسی  نقش تغذیه، بر  مقاومت به سرمای درختان سیب، پژوهش حاضر به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با  3 فاکتور کودی  فسفر، پتاسیم و کلسیم  هر کدام در سه سطح (شاهد، 100 و 200 گرم برای هر درخت) با 3 تکرار  بر روی درختان سیب  رقم  رد دلیشیز  در شهرستان مشکین شهر انجام  گرفت. نتایج نشان دادند که برهم­کنش سه گانه فسفر، پتاسیم و کلسیم بر تمامی صفات مورد مطالعه در سطح یک درصد به غیر از پروتئین، نشاسته، فنل کل و RWC  معنی­دار بودند. بهترین نتیجه در تعداد میوه­چه ­های سالم ( 46% )، پرولین (10/7 میلی­گرم در گرم وزن تر) و قندهای محلول(9/74 درجه بریکس) همچنین کمترین درصد نشت الکترولیت­ها (41/7%) و محتوای نسبی آب (97%) مربوط به ترکیب تیماری کلسیم، پتاسیم و فسفر با سطوح 200گرم از هر کود در هر درخت بود. بیشترین مقدار فنل کل نیز در تیمار پتاسیم 200 گرم برای هر درخت حاصل شد. بدترین نتیجه در صفات مذکور مربوط به تیمار شاهد بود. درصد سلامت میوه چه‌ها به عنوان شاخص مشاهده‌ای مقاومت به سرما، مبنای تطبیق نتایج فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی با واکنش واقعی گیاه در شرایط مزرعه قرار گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که بهترین نتیجه در اکثر صفات  اندازه گیری شده مربوط به ترکیب تیماری فسفر، پتاسیم و کلسیم با سطوح 200گرم از هر کود در هر درخت بود که شاخص­های مربوط  به تحمل به سرما را  نیز در میوه­چه ­های سیب افزایش داد https://rip.urmia.ac.ir/article_122090.html جهت تعیین زمان مناسب برداشت انار رقم واندرفول، این پروژه تحقیقاتی در طی سال‌های 1401و 1402 در شهرستان داراب در استان فارس اجرا شد.  آزمایش در قالب طرح آماری بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد.  برای این منظور میوه‌های انار رقم واندرفول در سه زمان مختلف 150 (20 مهر)، 165 ( پنج آبان) و 180 (20 آبان ) روز بعد از گلدهی برداشت شدند و خصوصیات مختلف میوه شامل وزن و رنگ میوه و آریل، اسیدیته، مواد جامد محلول، درصد آب میوه و ویژگی‌های بیوشیمیایی مانند میزان فنل، آنتوسیانین، آنتی اکسیدان و ویتامین ث اندازه گیری شد. نتایج نشان داد در تاریخ برداشت سوم ویژگی‌هایی مانند وزن میوه (354 گرم)، وزن آریل (188 گرم)، درصد آب میوه (42/8)، مواد جامد محلول (14/6 درجه بریکس)، نسبت قند به اسید (15/05)، میزان آنتوسیانین میوه (27/1  میلی گرم در 100 میلی لیتر آب میوه) و میزان ویتامین ث ( 4/83 میلی‌گرم در 100 میلی‌لیتر آب میوه) در بالاترین مقدار خود بودند. تاخیر در زمان برداشت باعث افزایش درصد ترکیدگی میوه از 5 درصد در برداشت اول به 15درصد در برداشت سوم شد. با توجه به اینکه در ویژگی‌هایی مانند وزن میوه و آریل، درصد آب میوه و مقدار مواد جامد محلول تفاوت معنی‌داری بین برداشت دوم و سوم مشاهده نشد، لذا جهت دستیابی به بالاترین کیفیت میوه و کاهش احتمال ترکیدگی، برداشت در فاصله زمانی بین برداشت دوم و سوم ( 5 تا 20 آبان) جهت کاهش خطر ترکیدگی میوه توصیه می گردد.     https://rip.urmia.ac.ir/article_122091.html میوه کیوی‌ از محصولات اقتصادی مهم ایران است. محرک‌های زیستی طبیعی مانند هیومات پتاسیم و عصاره جلبک دریایی بر رشد و کیفیت میوه موثرند. پژوهش حاضر، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1402 اجرا شد. تیمار هیومات پتاسیم در سطوح شاهد، 2 و 4 کیلوگرم در هکتار و عصاره جلبک دریایی در سه غلظت شاهد، 1000 و 2000 میلی‌گرم در لیتر به­ کار رفتند. بیشترین محتوای نسبی آب برگ در سطح ۴ کیلوگرم در هکتار هیومات پتاسیم و مصرف جلبک دریایی ۱۰۰۰ و ۲۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر مشاهده شد که نسبت به تیمار بدون جلبک 2 درصد افزایش نشان داد. بیشترین سطح برگ در تیمار ۴ کیلوگرم در هکتار هیومات پتاسیم همراه با ۲۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر جلبک دریایی بود که نسبت به شاهد 20/5 درصد افزایش داشت. بالاترین محتوای کلروفیل a+b در تیمار ۲ کیلوگرم در هکتار هیومات پتاسیم همراه با جلبک دریایی ۱۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر بود که نسبت به تیمار بدون عصاره جلبک 7/6 درصد افزایش داشت. مقدار مواد جامد محلول میوه در تیمار ۲ کیلوگرم در هکتار هیومات پتاسیم و ۲۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر جلبک دریایی بیشتر بود. بالاترین اسیدیته قابل تیتراسیون، ویتامین ث و فنل کل میوه در سطح ۴ کیلوگرم در هکتار هیومات پتاسیم بود. بیشترین عملکرد میوه نیز در غلظت  ۴ کیلوگرم در هکتار هیومات پتاسیم ثبت شد که نسبت به شاهد 13/5 درصد افزایش داشت. به‌طور کلی، کاربرد هیومات پتاسیم و عصاره جلبک دریایی، به‌ویژه مقدار ۴ کیلوگرم در هکتار هیومات پتاسیم و ۱۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر جلبک دریایی برای بهبود کیفیت و افزایش عملکرد میوه کیوی قابل توصیه است. https://rip.urmia.ac.ir/article_122092.html مرکبات یکی از اقتصادی­ترین محصولات جهانی است که ارزش غذایی و اقتصادی این محصول به شدت به کیفیت آن­ها وابسته است. کیفیت مرکبات نه تنها به شکل ظاهری میوه از جمله اندازه، شکل، رنگ و عدم وجود بیماری وابسته می­باشد بلکه به خصوصیات کیفی از جمله طعم، مزه، ویتامین­ها و مواد معدنی میوه نیز بستگی دارد. این پژوهش به منظور بررسی برخی خصوصیات کیفی و معدنی پانزده رقم مرکبات خوزستان در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در آزمایشگاه دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز انجام گرفت. نتایج نشان داد که نوع رقم، خصوصیات کیفی و معدنی را تحت تأثیر قرار می­دهد به طوری­که در بین ارقام مورد مطالعه، لیمو شیرین دارای بیشترین میزان pH  (4/8)، شاخص طعم (11/96) و ویتامین­ث (90/93 میلی­گرم در 100 میلی­لیتر آب میوه) بود. میزان مواد جامد محلول در لیمو شیرین 50/5 درصد نسبت به لیموی اورکا و 43/33 درصد نسبت به لیمو سنگی بالاتر بود. اسیدیته قابل تیتراسیون در لیمو سنگی دارای بیشترین میزان (10/41 درصد) بود. ظرفیت آنتی اکسیدانی در لیموی اورکا نسبت به لیمو سنگی و لیمو شیرین به ترتیب افزایش 0/95 و 5/61 درصدی داشت. در بین همه ارقام بیشترین میزان آنتوسیانین (0/231 میلی­گرم در 100 میلی آب میوه) مربوط به نارنگی تمپل بود. بیشترین شاخص طعم میوه در لیمو شیرین و مواد معدنی در پرتقال والنسیا به دست آمد که می­تواند برتری ارقام را در مصرف تازه­خوری و تامین عناصر غذایی نشان دهد. به‌طور کلی، تفاوت‌های معنی‌دار بین ارقام مرکبات از نظر ویژگی‌های کیفی و معدنی مشاهده شد که نشان دهنده تاثیر انتخاب رقم مناسب در بهبود کیفیت تغذیه‌ای، افزایش ارزش اقتصادی و توسعه تجارت مرکبات می‏باشد.