ارزیابی کمی و کیفی چند رقم تجاری پسته در شرایط منطقه مشگین‌شهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد باغبانی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران .

2 دانشیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابغ طبیعی اردیبل، اردبیل، ایران.

4 دانشجوی دکتری دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

10.30466/rip.2022.54048.1221

چکیده

به منظور انتخاب رقم یا ارقام مناسب با عملکرد بالا و کیفیت مطلوب میوه طی سال‌های96 - 1395 چهار رقم پسته ماده اکبری، اوحدی، احمدآقایی و قزوینی و همچنین دو رقم پسته نر زودگل و نر دیرگل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی در چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفت. در طی بررسی، ارقام پسته از نظر صفات رویشی، عملکرد و خصوصیات کمی و کیفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتیجه مقایسه میانگین صفات مورد مطالعه نشان داد که رقم اکبری از نظر صفات پومولوژیکی از جمله درصد خندانی، درصد مغز به میوه (عیار)، انس میوه و عملکرد نسبت به اوحدی، احمدآقایی و قزوینی برتری ویژه‌ای داشت. رقم اکبری به دلیل داشتن پوست سبز کامل و ناشکوفا رقمی مناسب در خصوص کاهش ورود عوامل آلوده کننده قارچی می باشد. رقم قزوینی از نظر میزان درصد مغز به میوه (عیار) با رقم اکبری برابری داشت. رقم قزوینی با 12 درصد پوکی میوه نسبت به رقم اکبری (18درصد) و رقم اوحدی از نظر درصد چربی مغز نسبت به رقم اکبری، برتری نشان دادند. نتایج مقایسه میانگین عملکرد میوه نشان داد که رقم اکبری به ترتیب با عملکرد وزن تر و خشک 6810/3 و 2484 کیلوگرم در هکتار بیشترین و رقم قزوینی به ترتیب با عملکرد وزن‌تر و خشک 3857/1 و 1591/6 کیلوگرم در هکتار کمترین عملکرد را داشت. به طور کلی با توجه به نتایج به دست آمده می‌توان رقم پسته اکبری را رقمی مناسب با ویژگی‌های قابل قبول در منطقه مشگین‌شهر استان اردبیل معرفی کرد.

کلیدواژه‌ها


اسماعیل­پور. ع. 1384. خصوصیات و ویژگی­های برخی ارقام مهم پسته ایران (نشریه شماره 27). انتشارات فنی. پژوهشکده پسته، 84 ص.
تراب­احمدی، ص. و صابرعلی، س.ف. 1398. ارزیابی برخی صفات کمی و کیفی گیاه پسته در پاسخ به ترکیبات آمینواسیدی و عصاره جلبک دریایی. دانش کشاورزی و تولید پایدار (دانش کشاورزی). 29(4): 189-204.
حسن­پور، ح.، 1395. بررسی اثر محلول‌پاشی چند نوع کود فسفره بر خصوصیات کمی و کیفی پسته (Pistacia vera L.) رقم کله قوچی و بادامی سفید در منطقه سبزوار، پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه گیلان، گیلان.
حسین­آوا.، س. و پیرخضری، م. 1389. ارزیابی خصوصیات کمی و کیفیت در تعدادی از ارقام فندق در شرایط اقلیمی کـرج، مجله به­زراعی نهال و بذر، 26-2(3): 329-342.
دانشمندی، م.ش.، عزیزی، م. و فرهوش، ر. 1393. بررسی خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیوشیمیایی پسته دانشمندی Pistacia vera L. Cv. Daneshmandi)))) در مقایسه با برخی ارقام تجاری استان خراسان. نشریه علوم باغبانی (علوم و صنایع کشاورزی)، 28(1): 17-10.
سمالی، ی. و حکم­آبادی، ح. 1394. بررسی خصوصیات اکولوفیزیولوژیک چهار رقم تجاری پسته منطقه دامغان و مقایسه آن با دو رقم پسته منطقه رفسنجان. همایش ملی رهیافت­های علمی در صنعت طلای سبز، پسته.
شبانی، م.، هادی­گنبری، م.، عطانیا، ح. و بهیاری، ا.، 1398. بررسی اقلیم سرد و کوهستانی (مطالعه موردی شهرستان مشگین شهر). ماهنامه پژوهش­های معاصر در علوم و تحقیقات، 1(6): 9-1.
شرافتی، ع.، ارزانی، ک. و رمضانی­مقدم، م. 1392. ارزیابی گلدهی و میوه‌دهی دوازده رقم پسته (Pistacia vera L.) در شرایط آب و هوایی خراسان، مجله به­نژادی نهال و بذر، (2): 1-29.
صادقی­سرشت، ا.، کریمی ح.، محمدی­میریک، ع. و اسماعیلی­زاده، م. 1394. تنوع و روابط بین صفات رویشی در دانهال حاصل از هیبرید طبیعی بنه باغی به عنوان یک پایه در پسته، فن‌آوری تولیدات گیاهی، 15(1): 140-127.
طایفه علی­اکبرخانی، س.، طلایی، ع. و فتاحی­مقدم، م. 1392. تنوع مورفولوژیکی و فنولوژیکی و ترکیب شیمیایی مغز پسته منطقه فیض­آباد خراسان. مجله به‌نژادی نهال و بذر، (3): 1-29.
علی‌پور، ح. و غفاری­موفق، ف. 1390. مطالعه ژنتیکی ارقام پسته ایرانی با استفاده از صفات مورفولوژیک. مجله علوم باغبانی، 42(1). 73-82.
فرجی، م. 1395، ارزیابی ویژگی­های مورفولوژیکی و فنولوژیکی برخی ژنوتیپ­های گردوی ایرانی در غرب مشگین­شهر، پایان نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل.
قاسمی، ا.ع. 1380. بررسی و مقایسه خصوصیات کمی و کیفی ارقام شلیل در شرایط اقلیمی اصفهان، نهال و بذر (مرکز تحقیقات کشاورزی اصفهان)، 17(3). 328-315.
معین­راد، ح. 1387. بررسی ویژگی‌های رشد و نموی زایشی در تعدادی از ژنوتیپ‌های پسته (pistacia vera L.) و بنه         (p.mutica). نهال و بذر، 24(4). 622-607.
Abidi, W., 2016. Pomological and physical attributes of pistachio (Pistacia vera L.) varieties grown in west-central Tunisia. Journal of new sciences, Agriculture and Biotechnology, 28(4): 1582-1588.
Barone, E., Padulosi, S. and Van Mele, P. 1997. Descriptors for Pistachio (Pistacia vera L.) Rome, Italy: International Plant Genetic Resources Institute (IPGRI); 60 p.
Boladnazar. S. 2009. Assessment the adaptability of some pistachio cultivars in Azarshahr Region. Proceedings of the 5th Symposium on Pistachios and Almonds. October 6-10. Sanliurfa. Turkey.
Crane, J.C. and Al-Shalan, I. 1977. Carbohydrate and nitrogen levels in pistachio branches as related to shoot extension and yield. Journal of American Society Horticulture Science. 102: 396-99. 
Crane, J.C. and Al-Shalan, I.M. 1974. Physical and Chemical Changes Associated with Growth of the Pistachio Nut1. Journal of the American Society for Horticultural Science, 99(1): 87-89.
Esmailpour, A. 2003. The effect of Pistacia mutica, P. vera, and P. vera var. Sarakhs rootstocks on yield, qualitative and quantitative characteristics of three commercial pistachio cultivars. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 10: 333-345.
Khadivi, A. 2018. Assessment of genetic variability in pistachio (Pistacia vera L.) with nuclear SSR molecular markers. Erwerbs-Obstbau, 60(4): 289-294.
Ling, B., Zhang, B., Li, R. and Wang, S. 2016. Nutritional quality, functional properties, bioactivity, and microstructure of defatted pistachio kernel flour. Journal of the American Oil Chemists' Society, 93(5): 689-699.
Mirzaei, S., Bahar, M. and Sharifnabi, B. 2005, May. A phylogenetic study of Iranian wild pistachio species and some cultivars using RAPD markers. In IV International Symposium on Pistachios and Almonds 726 (pp. 39-44).
Neyshaburi, S., Rezaei, M., Movahednejad, M.H., Hokmabadi, H. and Heidari, P. 2021. Morphological and Phenological Characterizations of Some Male and Female Promising Pistachio Genotypes from an Open-pollinated Population. International Journal of Fruit Science, 21(1): 456-467.
Rezaei, M., Hokmabadi, H., Khadivi, A., Safari-Khuzani, A. and Heidari, P. 2019. The selection of superior pistachio (Pistacia vera L.) genotypes among seedling trees originated from open-pollination. Scientia Horticulturae, 251: 88-100.
Shuraki, Y.D. and Sedgley, M., 1994. Effect of pistil age and pollen parent on pollen tube growth and fruit production of pistachio. Journal of Horticultural Science, 69(6), pp.1019-1027.
Tajabadipur, A. 1997. Identification of some pistachio cultivars (Doctoral dissertation, M. Sc. thesis). Faculty of Agriculture. Tehran University. Tehran. Iran.
Zribi, F., Ben Mimoun, M., and Ghrab, M. 2005. Characterization of six Tunisian pistachio local cultivars. Proceedings of the 4th International Symposium on Pistachio and Almonds, Tehran, Iran. Page 15.