تعیین نیاز آبی انگور در منطقه سی سخت و اثر کاربرد کم‌آبیاری و تفاله شیرین بیان بر عملکرد و کیفیت میوه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم باغبانی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی ، یاسوج، ایران.

2 استاد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

3 استادیار بخش علوم باغبانی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، شیراز، ایران.

4 استادیار گروه علوم خاک، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد، یاسوج، ایران

5 استاد گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.

6 دانشیار گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.

10.30466/rip.2023.54314.1247

چکیده

پژوهشی دو ساله روی انگور رقم عسکری در منطقه سی‌سخت به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا گردید. فاکتور اول کم‌آبیاری و آبیاری موضعی ناحیه ریشه در چهار سطح شامل آبیاری (100، 80، 60 و 40 درصد نیاز آبی) و فاکتور دوم مالچ تفاله شیرین بیان در سه سطح شامل بدون کاربرد تفاله شیرین بیان(شاهد)، کاربرد تفاله شیرین بیان در سطح خاک سایه‌انداز تاک و ترکیب شده با خاک به عمق 40 سانتی‌متر بود. در ابتدا نیاز آبی تاک در منطقه سی‌سخت به میران 5249 متر مکعب در هکتار بر اساس نرم افزار NTEWAT محاسبه و سپس تیمارهای کم‌آبیاری و آبیاری موضعی ناحیه ریشه اجرا گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که کاربرد کم‌آبیاری و آبیاری موضعی و مالچ تفاله شیرین بیان تاثیر معنی داری بر میزان عملکرد و ویژگی‌های کیفی میوه انگور داشت. بیشترین میزان عملکرد تاک در تیمار کاربرد رژیم آبیاری 100 درصد نیاز آبی به مقدار 20/85 کیلوگرم در تاک مشاهده گردید که با تیمار 60 درصد نیاز آبی و کاربرد تفاله شیرین بیان تفاوت معنی داری را نشان نداد. همچنین بیشترین شاخص رسیدگی میوه انگور در تاک‌های تیمار شده با مالچ تفاله شیرین بیان (40 سانتی متر در محدوده ریشه) و کاهش نیاز آبی به میزان 80 درصد نیاز آبی در مقایسه با سایر تیمارها مشاهده گردید. بنابراین استفاده از روش های کم آبیاری (60 تا 80 درصد نیاز آبی) همچنین کاربرد تفاله شیرین بیان به میزان 40 سانتی متر در محدوده ریشه انگور توصیه میگردد.

کلیدواژه‌ها


آبیار، ج. 1395. بررسی کاربرد تفاله شیرین­بیان در محیط کشت و اثرات اسید آمینه و پوترسین بر خصوصیات کمی و کیفی گوجه­فرنگی. پایان­نامه کارشناسی­ارشد زراعت. دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج. 124 ص.
آران، م.، عابدی، ب.، تهرانی­فر، ع. و پارسا.، م. 1396. بررسی تاثیر تنش خشکی بر برخی ویژگی‌های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی سه رقم انگور(Vitis vinifera L.) . علوم باغبانی 31(2): 315-326.
اسدی، و.، غلامی، م.، رسولی، م.، ملکی، م. 1398. اثر تنش خشکی بر برخی ویژگی‌های فیزیولوژیکی سه رقم انگور (Vitis vinifera L.)  تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی. 9(3): 45-59.
آشوری، م.، قاسم­نژاد، م. و بیگلوئی، م.ح. 1400. اثر کم‌آبیاری بعد از شروع رنگ‌گیری بر عمکلرد، کیفیت حبه‌ها و کارایی مصرف آب انگور رقم­های ‏کشمشی و صاحبی. علوم باغبانی ایران. 52(2): 305-315.
بی­نام. 1400. آمارنامه محصولات کشاورزی سال 1400 (جلد سوم. گزارش محصولات باغبانی و گلخانه­ای). انتشارات وزرات جهاد کشاورزی. 323 ص.
تفضلی، ع.، حکمتی، ج. و فیروزه، پ. 1375. انگور. انتشارات دانشگاه شیراز. 243 ص.
توکلی، ع. 1392. کم­آبیاری و مدیریت آبیاری تکمیلی گندم آبی و دیم در شهرستان سلسله. نشریه پژوهش آب در کشاورزی. 4(27): 589-600.
ثامنی، ع. و تاج­آبادی­پور، ا. 1396. تأثیر ماده آلی (تفاله ریشه شیرین­بیان) بر خصوصیات شیمیایی و حاصلخیزی خاک. ششمین کنگره علوم خاک ایران. دانشگاه فردوسی مشهد.
جلینی، م. ۱۳۸۵. بررسی تأثیر روش آبیاری قطره­ای و سطوح مختلف آب بر عملکرد و کارایی مصرف آب در انگور. مجله تحقیقات مهندسی کشاورزی. ۷(28): 68-7۸.
چراغی، س.ع. 1395. تأثیر ضایعات شیرین­بیان برحفظ رطوبت و شوری خاک. نشریه فنی شماره 32. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس. 24 ص.
خان­احمدی، م.، نقدی­بادی، ح.، آخوندزاده، ش.، خلیقی­سیگارودی، ف.، مهرآفرین، ع.، شهریاری، س. و حاجی­آقایی، ر. 1392. مروری بر گیاه دارویی شیرین­بیان (Glycyrrhiza glabra L.). فصلنامه گیاهان دارویی. 12(2): 1-12.
دولتی­بانه، ح. 1395. انگور (مدیریت جامع کشت، پرورش، تولید و فرآوری آن). انتشارات دانشگاه کردستان. 720 ص.
دولتی­بانه، ح. و نورجو، ا. 1387. تأثیر سطوح مختلف آبیاری بر عملکرد و کیفیت شش رقم انگور. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی. سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی. 29 ص. 
ربیعی، و.، طلایی، ع.، پیترلانگر، ای.، عبادی، ع. و احمدی، ع. 1382. تأثیر کم­آبیاری اواخر فصل بر ترکیب میوه در انگور Vitis vinifera L.) رقم مرلوت. مجله علوم کشاورزی ایران، 34(4): 968-961.
رجایی، م.، عطارزاده، م.، موسوی، س.ح. و عطارزاده، م. 1394. استفاده از کمپوست شیرین‏ بیان (Glycyrrhiza glabra)  درکاهش اثر تنش کم آبی در خیار گلخانه­ای. دانش­کشاورزی وتولید پایدار. 25(3): 79-90.
 
رضوی، ر.، وطن­خواه، ح.، همایونی­فر، م.، علی­اشرفی، ب و رضوی، ر. 1398. تاثیر مدیریت کم­آبیاری به­روش خشکی موضعی ریشه (PRD) بر عملکرد کمی و کیفی انگور. چهارمین همایش ملی تغییر اقلیم و تأثیر آن بر کشاورزی و محیط زیست.
زارعی، م.، مریخی، م و سحرخیز، م.ج. 1393. اثر قارچ میکوریز آربوسکولار و تفاله شیرین‌بیان بر ویژگی‌های مورفولوژیک و فیزیولوژیک گیاه همیشه‌بهار (Calendula officinalis L.). 30(3): 391-401.
شاهرخ­نیا، م.ع و کرمی، م.ج. 1396. بررسی اثر مقادیر مختلف آب آبیاری بر عملکرد انگور یاقوتی. فصلنامه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب. 7(26): 108-122.
صارمی، م.، فرهادی، ب.، ملکی، ع و فراستی، م. 1394. تأثیر کم­آبیاری بر عملکرد، اجزای عملکرد و کارآیی مصرف آب عدس در خرم­آباد. مجله پژوهش‌های تولید گیاهی، 22(3): 337-342.
طاهرخانی، م. 1399. تحلیل اثرات کم آبی بر تولید انگور در نواحی روستایی شهرستان تاکستان. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی. 9(31): 242-258.
فرشی، ع.ا.، شریعتی، م.، جارللهی، ر.، قائمی، م.ر.، شهابی­فر، م. و تولایی، م.م. 1376. برآورد آب مورد نیاز گیاهان زراعی و باغی کشور. نشر آموزش کشاورزی، 114 ص.
قادری، ن.، طلایی، ع.، عبادی، ع. و لسانی، ح. 1389. تأثیر تنش خشکی و آبیاری مجدد بر برخی خصوصیات فیزیولوژیکی سه رقم انگور شاهانی، فرخی و بیدانه سفید. علوم باغبانی ایران. 41(2): 177-188.
کاظمینی، ع.، غدیری، ح.، کریمیان، ن.، کامکارحقیقی، ع.ا و خردنام، م. 1386. اثر برهمکنش نیتروژن و مواد آلی بر رشد و عملکرد گندم دیم، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. 12(45): 461-470.
کریمی، م. 1396. برنامه­ریزی آبیاری در باغات انگور. نشر آموزش کشاورزی. 24 ص.
گلابی، م و آخوندعلی، م.ر. 1386. بررسی تأثیر افزایش فشار کارکرد سیستم بر توسعه حرکت آب در خاک خشک از طریق کارگذاری لوله تراوا به شکل عمودی. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی. 14(5): 216-224.
گودرزی، م.، عباسی، ف. و هدایتی­پور، ا. 1399. ارزیابی شاخص­های مدیریت آب آبیاری در تولید انگور (مطالعه موردی استان مرکزی). نشریه آبیاری و زهکشی ایران، 6(14): 2003-2012.
مستوفی، ی. و نجفی، ف. 1384. روش­های آزمایشگاهی تجزیه­ای در علوم باغبانی. انتشارات دانشگاه تهران، 136 ص.
مقبلی­دامنه، ا.، فتاحی، ر.، قربانی، ب.، ربیعی، غ.، اسفندیاری، ص. 1397. تأثیر کم­آبیاری بر رشد رویشی، عملکرد و کارایی مصرف آب پرتقال مارس­ارلی در جنوب کرمان. به­زراعی کشاورزی، 20(3): 718-707.
مهرابی­گوهری، ا و اسدی، ر. 1396. بررسی عملکرد گوجه‌فرنگی تحت تأثیر کم‌آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه. مدیریت آب و آبیاری، 7(2): 257-272.
نجاتیان، م.ع.، مستشاری­محصص، م. و عشقی. م. 1395. راهنمای انگور (کاشت، داشت و برداشت). انتشارات سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی. 255 ص.
نورجو، ا و دولتی­بانه، ح. 1399. کم­آبیاری در باغات انگور (مطالعه موردی: استان آذربایجان­غربی). مجله ترویجی انگور. 2(2): 31-26.
نیکبخت، ج.، طاهری، م و سکاکی، م. 1391. اثر کم‌آبیاری بر عملکرد کمی و کیفی میوه و روغن زیتون رقم کرونائیکی. پژوهش آب در کشاورزی, 26(1), 71-80.
Aguado, A., Frías, J., García-Tejero, I., Romero, F., Muriel, J.L. and Capote, N. 2012. Towards the improvement of fruit-quality parameters in citrus under deficit irrigation strategies. International Scholarly Research Notices, (96): 1-9.
Al-Rousan, W.M., Ajo, R.Y., Angor, M.M., Osaili, T. and Bani-Hani, N.M., 2012. Impact of different irrigation levels and harvesting periods on the quantity and quality of Navel oranges (Citrus sinensis) and fruit juice. Journal of Food, Agriculture and Environment, 10(2): pp.115-119.
Du, T., Kang, S., Zhang, J., Li, F. and Yan, B. 2008. Water use efficiency and fruit quality of table grape under alternate partial root-zone drip irrigation. Agricultural water management, 95(6): 659-668.
Elhani, S., Haddadi, M., Csákvári, E., Zantar, S., Hamim, A., Villányi, V., Douaik, A. and Bánfalvi, Z. 2019. Effects of partial root-zone drying and deficit irrigation on yield, irrigation water-use efficiency and some potato (Solanum tuberosum L.) quality traits under glasshouse conditions. Agricultural Water Management, 224: 105745.
El-Khallal, S.M., Hathout, T.A., Ahsour, A.E.R.A. and Kerrit, A.A.A., 2009. Brassinolide and salicylic acid induced antioxidant enzymes, hormonal balance and protein profile of maize plants grown under salt stress. Research Journal of Agriculture and Biological Sciences, 5(4), pp.391-402.
Faci, J.M., Blanco, O., Medina, E.T. and Martínez-Cob, A. 2014. Effect of post veraison regulated deficit irrigation in production and berry quality of Autumn Royal and Crimson table grape cultivars. Agricultural Water Management, 134: 73-83.
García-Tejero, I. and Muriel-Fernández, J.L., 2011. Long-term impact of sustained-deficit irrigation on yield and fruit quality in sweet orange cv. Salustiana (SW Spain). Comunicata Scientiae, 2(2), pp.76-84.
Hernández, T., Chocano, C., Moreno, J.L. and García, C. 2014. Towards a more sustainable fertilization: Combined use of compost and inorganic fertilization for tomato cultivation. Agriculture, Ecosystems & Environment, 196(15): 178-184.
Medina, S., Krassnovsky, A., Yogev, A. and Raviv, M. 2011. Horticultural characteristics of licorice waste compost. Compost Science & Utilization, 19(3): 163-169.
Moriana, A., Pérez-López, D., Prieto, M.H., Ramírez-Santa-Pau, M. and Pérez-Rodriguez, J.M. 2012. Midday stem water potential as a useful tool for estimating irrigation requirements in olive trees. Agricultural Water Management, 112: 43-54.
Penman, H.L., 1948. Natural evaporation from open water, bare soil and grass. Proceedings of the Royal Society of London. Series A. Mathematical and Physical Sciences, 193(1032), pp.120-145.
Pinillos, V., Chiamolera, F.M., Ortiz, J.F., Hueso, J.J. and Cuevas, J. 2016. Post-veraison regulated deficit irrigation in ‘Crimson Seedless’ table grape saves water and improves berry skin color. Agricultural Water Management, 165: 181-189.
Pulvento, C., Riccardi, M., Andria, R., Lavini, A. and Calandrelli, D. 2008. Effects of deficit irrigation on two cherry tomato cultivars in hilly areas. Irrigation in Mediterranean agriculture: challenges and innovation for the next decades, 177-184.
Quiñones, A., Polo-Folgado, C., Chi-Bacab, U., Martinez-Alcántar, B. and Legaz, F. 2012. Water productivity and fruit quality in deficit drip irrigated citrus orchards. Irrigation systems and practices in challenging environments. InTech, New York, pp.33-56.
Santesteban, L.G., Miranda, C. and Royo, J.B. 2011. Regulated deficit irrigation effects on growth, yield, grape quality and individual anthocyanin composition in Vitis vinifera L. cv. ‘Tempranillo’. Agricultural Water Management, 98(7): 1171-1179.
Shivaputra, S.S., Patil, C.P., Swamy, G.S.K. and Patil, P.B. 2004. Effect of vesicular-arbuscular mycorrhiza fungi and vermicompost on drought tolerance in papaya. Mycorrhiza News, 16(3): 12-13.
Slamini, M., Sbaa, M., Arabi, M. and Darmous, A. 2022. Review on Partial Root-zone Drying irrigation: Impact on crop yield, soil and water pollution. Agricultural Water Management, 271: 107807.
Tognetti, R., d’Andria, R., Lavini, A. and Morelli, G. 2006. The effect of deficit irrigation on crop yield and vegetative development of Olea europaea L. (cvs. Frantoio and Leccino). European journal of agronomy, 25(4): 356-364.
Treeby, M.T., Henriod, R.E., Bevington, K.B., Milne, D.J. and Storey, R. 2007. Irrigation management and rootstock effects on navel orange [Citrus sinensis (L.) Osbeck] fruit quality. Agricultural water management, 91(1-3): 24-32.