بررسی روش‌‌های مختلف ‌نگهداری کوتاه مدت دانه‌گرده بر میوه‌نشینی و عملکرد خرمای رقم دیری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده خرما و میوه‌های گرمسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.

2 کارشناس تحقیقات باغبانی، پژوهشکده خرما و میوه‌های گرمسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز ، ایران.

10.30466/rip.2023.54603.1269

چکیده

این پژوهش به‌منظور بررسی اثر روش ­های مختلف نگهداری گرده به مدت 10 روز بر میوه ­نشینی و عملکرد نخل خرمای رقم دیری در نخلستان پژوهشکده خرما و میوه های گرمسیری در شهرستان اهواز انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی با 7 تیمار و 3 تکرار به مدت دو سال صورت گرفت. تیمارهای آزمایش عبارت بودند از: خوشه­‏ چه ­های تازه (شاهد)، نگهداری اسپات کامل نر در فریزر (21- درجه سانتی­ گراد) و یخچال (4 درجه سانتی گراد)، نگهداری خوشه­ چه تازه در فریزر (21- درجه سانتی ­گراد) و یخچال (4 درجه سانتی­ گراد)، نگهداری خوشه ­چه خشک در فریزر (21- درجه سانتی­ گراد) و یخچال (4 درجه سانتی­ گراد). جهت گرده ­افشانی، از اسپات­های رقم غنامی قرمز استفاده شد. در زمان گرده‌افشانی، 7 خوشه از هر درخت خرمای رقم دیری، انتخاب و هر خوشه با یکی از تیمارهای مورد نظر به صورت دستی گرده ­افشانی گردید. نتایج نشان داد که اثر روش‌های مختلف نگهداری دانه‌گرده بر درصد جوانه ­زنی دانه گرده، درصد میوه‌نشینی و ریزش میوه معنی­ دار بود و بهترین نتیجه در تیمار نگهداری خوشه‌چه خشک در دمای 21- درجه سانتی‌گراد به‌دست آمد. از بین شاخص های مرتبط با میوه، وزن، طول و قطر میوه و درصد مواد جامد محلول بیشتر از بقیه تحت‌تأثیر تیمار روش نگهداری قرار گرفتند. خصوصیات میوه و عملکرد در تیمار گرده­ افشانی با خوشه ­چه ­های خشک نگهداری شده در دمای 21- درجه سانتی‌گراد مشابه خوشه­ چه ­های تازه بود. بیشترین میوه ­نشینی و عملکرد خوشه در کاربرد خوشه­ چه خشک نگهداری شده در فریزر 21- درجه سانتی‌گراد به‌دست آمد که پس از آن خوشه­ چه تر و اسپات کامل نگهداری شده در فریزر قرار داشت. بنابراین روش نگهداری گرده (نوع نهاده گرده، دمای نگهداری و رطوبت گرده) عامل تأثیرگذاری در میوه­ نشینی و عملکرد میوه خرما می ­باشد

کلیدواژه‌ها


تراهی، ع.، مستعان، ا. و احمدی‌زاده، س. 1390. تعیین مناسب‌ترین پایه‌های نر خرما جهت گرده‌افشانی ارقام تجاری سایر و برحی. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی. موسسه تحقیقات خرما و میوه‌های گرمسیری کشور. اهواز. 47 ص.
Akond, A.M., Pounders, C.T., Blythe, E.K. and Wang, X. 2012. Longevity of crapemyrtle pollen stored at different temperatures. Scientia Horticulturae, 139: 53-57.
Anushma, P.L., Vincent, L., Rajesekharan, P.E. and Ganeshan, S. 2018. Pollen storage studies in date palm (Phoenix dactylifera L.). International Journal of Chemical Studies, 6(5): 2640-2642.
Bajaj, Y.P.S. 1987. Cryopreservation of pollen and pollen embryos, and the establishment of pollen banks. In International review of cytology (Vol. 107, pp. 397-420). Academic Press.
Barnabas, B. and Kovacs, G. 1997. Storage of pollen. In: Sivanna, K. R., Sawney, V. K. Pollen biotechnology for crop production and improvement. Cambridge University Press UK, 293-314.
Boughediri, L., Cerceau-Larrival, M.T. and Doré, J.C. 1995. Significance of freeze-drying in long term storage of date palm pollen. Grana, 34(6): 408-412.
Brewbaker, J.L. and Kwack, B.H. 1963. The essential role of calcium ion in pollen germination and pollen tube growth. American Journal of Botany, 50(9): 859-865.
Charrier, A. 1990. Pollen et resources génétiques. Bulletin de la Société Botanique de France, 137: 101–104.
Du, G., Xu, J., Gao, C., Lu, J., Li, Q., Du, J., Lv, M. and Sun, X. 2019. Effect of low storage temperature on pollen viability of fifteen herbaceous peonies. Biotechnology Reports, 21: e00309.
Dutta, S.K., Srivastav, M., Chaudhary, R., Lal, K., Patil, P., Singh, S.K. and Singh, A.K. 2013. Low temperature storage of mango (Mangifera indica L.) pollen. Scientia Horticulturae, 161: 193-197.
El Kadri, N. and Mimoun, M.B. 2020. The effect of pollen storage temperatures on fruit set and fruit quality of ‘Deglet Nour’date palm (Phoenix dactylifera L.) cultivar. Italus Hortus, 27: 53-63.
Koubouris, G.C., Metzidakis, I.T. and Vasilakakis, M.D. 2009. Impact of temperature on olive (Olea europaea L.) pollen performance in relation to relative humidity and genotype. Environmental and Experimental Botany, 67(1): 209-214.
Kumawat, P.K., Rathore, R.S., Kumar, S., Kumawat, G. and Rawar, S. 2022. Effect of stored pollen grains on quality and yield of date palm in western Rajasthan. The Pharma Innovation, 11(4): 1128-1132.
Mesnoua, M., Roumani, M. and Salem, A. 2018. The effect of pollen storage temperatures on pollen viability, fruit set and fruit quality of six date palm cultivars. Scientia Horticulturae, 236: 279-283.
Mortazavi, S.M.H., Arzani, K. and Moeini, A. 2010. Optimizing storage and in vitro germination of date palm (Phoenix dactylifera) pollen. Journal of Agricultural Science and Technology, 12:181-189.
Wang, J., Wang, D., Luo, Q., Xiao, H., Zhang, X., Fang, X., Gao, Z. and Han, S. 2017. Lipid oxidation and color degradation kinetics under different storage conditions of pollen. Transactions of the Chinese Society of Agricultural Engineering, 33(1): 367-373.
Zaid, A. and Arias-Jimenez, E.D.J. 1999. Date palm cultivation. FAO, Rome, pp. 74-106.