بررسی تاثیر تنش شوری بر خصوصیات گل و درصد تشکیل میوه برخی ارقام امیدبخش زیتون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران.

2 استادیار گروه فیزیولوژی و فناوری پس از برداشت، پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رامسر، ایران.

3 دانش آموخته دکتری، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

4 دانشیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه. مراغه. ایران.

10.30466/rip.2025.55938.1339

چکیده

به‌منظور بررسی تأثیر شوری بر ویژگی‏های گل و تشکیل میوه برخی ارقام امیدبخش زیتون، پژوهش حاضر به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار و دو فاکتور تنش شوری در چهار سطح (بدون تنش شوری و آبیاری با آب مقطر، 6، 12 و 18 دسی‌زیمنس بر متر از منبع NaCl) و ژنوتیپ در شش سطح (شامل زرد، مشکات، زاگرس، سویلانا و دیره و یک ژنوتیپ بومی برتر زیتون Ds3) در سال 1402-1401 در شرایط مزرعه اجرا گردید. نتایج این آزمایش نشان داد که با شدت یافتن تنش شوری از تعداد گل‌آذین در شاخه، تعداد گل در گل‌آذین، طول گل‌آذین، تعداد گل کامل در گل‌آذین، طول شاخه گل‌دهنده و تعداد گل کامل در شاخه کاسته شد. همچنین ژنوتیپ Ds3 بیشترین تعداد گل‌آذین در شاخه (5/76)، تعداد گل در گل‌آذین (17/83)، طول گل‌آذین (9/93 سانتی‌متر)، تعداد میوه در شاخه (39/34)، تعداد گل کامل در گل‌آذین (8/25)، طول شاخه گل‌دهنده (11/5 سانتی‌متر)، تعداد گل کامل در شاخه (11/26) و درصد تشکیل میوه (64/2 درصد) را نشان داد. ژنوتیپ Ds3 با بهترین صفات گلدهی و میوه‌دهی در مواجهه با تنش شوری، نسبت به سایر ارقام در این پژوهش بهتر عمل کرد و در تحقیقات آتی استفاده از این ژنوتیپ جهت کشت و ارزیابی تکمیلی در خاک یا آب شور پیشنهاد می‌شود.
کلمات کلیدی: زیتون، ژنوتیپ مقاوم، شوری.

کلیدواژه‌ها


حیدری، ف.، جلیلیان، ج. و قلی‏نژاد، ا. 1402. تأثیر تنش شوری و محلول‌پاشی با نانوکودها بر ویژگی‌های کمی و کیفی علوفه گیاه کینوا. به‌زراعی کشاورزی، 25(3): 769- 785.
دهقان، ا. و رحیم‌ملک، م. 1397. اثر تنش شوری بر صفات مورفولوژیک و میزان اسانس ژنوتیپ‌های بومادران هزار برگ (Achillea millefolium) ایرانی و خارجی. علوم و فنون کشت‌های گلخانه‌ای، 9(2): 23-37.
شیرزاد، ح.، نیکنام، و.، طاهری، م. و ابراهیم‏زاده، ح. 1397. بررسی ویژگی‌های مورفولوژیکی، عملکردی و میزان عناصر غذایی برگ 11 رقم زیتون کاشته شده در شرایط محیطی منطقه طارم. پژوهش‌های میوه‌کاری، 3(1): 20-13.
عظیمی، م. 1397. بررسی تحمل به تنش شوری ارقام زیتون با استفاده از شاخص­های ریختیکی و فیزیولوژیکی. گزارش سالیانه. مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان.
غلامی، ر.، ارجی، ع. و فهدی‏حویزه، ن. 1403. بررسی روند تغییرات صفات میوه و هسته در برخی از ژنوتیپ‌های انتخابی زیتون در برداشت‌های مختلف. پژوهش‌های میوه‌کاری، 9(2): 148-139.
Aliniaifard A, Tabatabai SJ and Hajiloo J. 2009. Growth and physiological response of olive to antioxidants and salinity. Journal of Horticultural Science and Biotechnology, 9: 275-284.
Delavari PM, Baghizadeh A, Enteshari SH, Kalantari KHM, Yazdanpanah A and Mousavi EA. 2010. The effects of salicylic acid on some of biochemical and morphological characteristic of Ocimum basilicucm under salinity stress. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 4(10): 4832-4845.
Fisarakis I, Nikolaou N, Tsikalas P, Therios I and Stavrakas D. 2004. Effect of salinity and rootstock on concentration of potassium, calcium, magnesium, phosphorus and nitrate nitrogen in Thompson seedless grapevine. Journal of Plant Nutrition, 12: 2117-2134.
Gholami, R., Fahadi Hoveizeh, N., Zahedi, S.M., Bahadirli, N.P., Padervand, M. and Carillo, P. 2025. The Role of Fe‐graphitic carbon nitride in improving the oil profile, flowering and biochemical attributes in the “Shengeh” olive under drought stress. Physiologia Plantarum, 177(3): p.e70311.
Hernandes JA, Olmos E, Corpas FJ, Sevilla F and del Rio LA. 1995. Salt induced oxidative stress in chloroplasts of pea plants. Plant Science, 105: 151-167.
I.O.C. 2002. Methodology for the primary characterization of olive varieties. Project on conservation, characterization, collection of Genetic Resources in olive. International Olive Oil Council. 15p.
Karimi E, Abdolzadeh A and Sadeghipour HR. 2009. Increasing salt tolerance in Olive, (Olea europaea L.) plants by supplemental potassium nutrition involve changes in ion accumulation and anatomical attributes. International Journal of Plant Production, 3(4): 49-60.
Kchaou H., Larbi A., Gargouri K., Chaieb Morales F., and Msallem M. 2010. Assessment of tolerance to NaCl salinity of five olive cultivars based on growth characteristics and Na+ and Cl- exclusion mechanisms. Scientia Horticulturae, 124: 306-31.
Kerepesi H and Galiba G. 2000. Osmotic and salt stress induced alteration in soluble carbohydrate content in wheat seedling. Crop Science, 40: 482-487.
Munns R and Tester M. 2008. Mechanisms of salinity tolerance. Annual Review of Plant Biology, 59: 651-81.
Munns R. 2002. Comparative physiology of salt and water stress. Plant Cell and Environment, 25: 239-250.
Parida AK and Das AB. 2005. Salt tolerance and salinity effects on plants: a review. Ecotoxicology and Environmental Safety, 60(3): 324-49.
Therios IN and Misopolins ND. 1988. Genotypic responses to sodium chloride salinity of four major olive cultivar (Olea europaea). Plant and Soil, 106: 105-111.