ارزیابی تحمل ژنوتیپ پایه‌های هیبریدی سیب نسبت به شته مومی (Eriosoma lanigerum Hausmann) و ارتباط آن با صفات ریشه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج ایران.

2 استادیار، پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج ایران.

10.30466/rip.2025.56063.1346

چکیده

شته مومی سیب (Eriosoma lanigerum Hausmann) از آفات مخرب درختان سیب است که خسارات اقتصادی قابل توجهی در ایران و جهان ایجاد می‌کند. این پژوهش با هدف ارزیابی تحمل ژنوتیپ‌های هیبریدی و بومی سیب نسبت به این آفت و بررسی ارتباط آن با صفات ریشه‌ای، طی چهار سال در ایستگاه تحقیقاتی کمال شهر کرج انجام شد. ده ژنوتیپ امیدبخش حاصل از تلاقی پایه‌های بومی (آزایش اصفهان و مربائی مشهد) و پایه‌های تجاری (M9، M27، B9) در شرایط طبیعی و بدون کنترل شیمیایی مورد مطالعه قرار گرفتند. نمونه‌برداری دوره‌ای از کلنی‌های شته و اندازه‌گیری شاخص‌های مقاومت تحمل شامل شاخص حساسیت به تنش زیستی (SSI)، شاخص تحمل تنش (STI)، شاخص تحمل (TI) و شاخص شدت آلودگی (DI) انجام شد. نتایج تحلیل عاملی و خوشه‌بندی سلسله‌مراتبی، ژنوتیپ‌ها را در چهار گروه بسیار متحمل، نیمه‌متحمل، کم‌متحمل و حساس تفکیک کرد. پایه Azop3-85 به‌عنوان متحمل‌ترین ژنوتیپ با طول ریشه بلند (22/3 سانتی­متر) و تراکم ریشه‌زایی بالا (٪۸۵)، کمترین آسیب‌پذیری (1/89=SSI) و شدت آلودگی (0/81=DI) را نشان داد. در مقابل، پایه‌های حساس مانند Azop2-85 با ویژگی‌های ریشه‌ای ضعیف (طول ریشه 12/8 سانتی­متر) بیشترین خسارت را تجربه کردند. همبستگی معنی‌داری بین صفات ریشه‌ای (طول ریشه و درصد ریشه‌زایی) و شاخص‌های تحمل مشاهده شد. این مطالعه تأکید می‌کند که استفاده از پایه‌های بومی متحمل نظیر Azop3-85  نه‌تنها هزینه‌های کنترل شیمیایی را کاهش می‌دهد، بلکه سازگاری بهتری با شرایط ایران دارد. بطور کلی نتایج پژوهش حاضر راهکاری پایدار برای مدیریت پایدار شته مومی و بهبود تولید سیب ارائه می‌کند.

کلیدواژه‌ها

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار