برآورد اجزاء واریانس و وراثت‌پذیری برخی ژنوتیپ‌های گوجه سبز در شرایط اقلیمی کرج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه مهندسی ژنتیک و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی‌(ره)، قزوین، ایران.

2 استادیار پژوهشکده میوه های معتدله و سرد سیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات ترویج وآموزش کشاورزی، کرج، ایران.

3 دانشجو- پژوهشگر دورۀ پسا دکتری، گروه مهندسی ژنتیک و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی‌(ره)، قزوین، ایران.

10.30466/rip.2022.53993.1213

چکیده

این پژوهش به‌منظور برآورد وراثت‌پذیری، تعیین همبستگی ژنتیکی و فنوتیپی بین صفات در برخی ژنوتیپ‌های گوجه سبز انجام شد. بدین منظور بیست و شش صفت مهم پومولوژیکی و فنولوژیکی در سی و دو رقم و ژنوتیپ مطرح گوجه سبز طی سال‌های باغی 1397 و 1398 مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمایش به صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. در تجزیه واریانس مرکب انجام شده مشخص گردید که اثر ژنتیکی برای تمامی صفات در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار است. جزء اثر متقابل ژنتیک در محیط برای صفات شروع گلدهی، طول دوره گلدهی، زمان رسیدن، عملکرد، کارایی عملکرد، تراکم گل و وزن میوه (مرحله اول) در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار شد. تجزیه همبستگی صفات انجام شده نشان داد که صفت عملکرد با صفت کارایی عملکرد دارای همبستگی (0/80 =r) فنوتیپی معنی‌داری در سطح یک درصد است. تجزیه خوشه‌ایی صفات مورد بررسی را به دو گروه اصلی، شامل صفات پومولوژیکی و فنولوژیکی گروه‌بندی نمود. همچنین مقدار وراثت‌پذیری صفات از 34/79 تا 99/63 به ترتیب برای صفات TA و طول دوره گلدهی برآورد گردید. در این مطالعه صفات فنولوژیکی از وراثت‌پذیری پایین‌تری نسبت به سایر صفات برخوردار بودند و صفات پومولوژیکی وراثت‌پذیری بالاتری از خود نشان دادند.

کلیدواژه‌ها


حسنی، ق.، حاج­نجاری، ح. و پیرمرادیان، م. 1398. ارزیابی شاخص‌های رشدی، عملکرد و تناوب باردهی برخی ارقام سیب وارداتی در شرایط اقلیمی ارومیه، پژوهش‌های میوه‌کاری، 4(1): 37-46.
صالحی­جوزانی، غ.ر.، عبدمیشانی، س.، حسین­زاده، ع.ه. و سیدطباطبائی، ب.ا. 1382. بررسی تنوع ژنتیکی در برخی ارقام تجاری سیب‌زمینی ایران با استفاده از تکنیک PCR-RAPD، مجله علوم کشاورزی ایران، 34(4): 1021-1029.
عبدمیشانی، س. و شاه­نجات­بوشهری، ع .1377. اصلاح نباتات تکمیلی. چاپ اول. جلد اول انتشارات دانشگاه تهران، 274 ص.
فراهانی، ا. و ارزانی، ا. 1385. بررسی تنوع ژنتیکی ارقام و هیبریدهایF1  گندم دوروم با استفاده از صفات زراعی و مورفولوژیک، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 10(4): 341-355.
فرشادفر، ع. 1378. کاربرد ژنتیک کمی در اصلاح نباتات، انتشارات دانشگاه رازی (کرمانشاه)، 404 ص.
کوهنشین­لیلی، ح.، حاج­نجاری، ح. و بخشی، د.1397. برآورد وراثت­پذیری، همبستگی صفات عملکردی و ارزیابی میوه­شناختی نتاج سیب، مجله علوم باغبانی ایران (علوم کشاورزی ایران)، 49(1): 293-302.
مرادی­عاشور، ب.، ربیعی، م.، شیران، ب. و هوشمند، س. 1397. ارزیابی تنوع ژنتیکی و وراثت­پذیری برخی خصوصیات میوه ژنوتیپ­های انار، علوم باغبانی (علوم و صنایع کشاورزی)، 32(4): 555-566.
هناره، م. و حسنی، ق. 1398. بررسی خصوصیات رویشی، پومولوژیک و عملکردی برخی از ارقام گلابی وارداتی در شرایط اقلیمی ارومیه، علوم باغبانی ایران، 50(2): 337-348.
Botu, I., Turcu, E., Preda, S., Botu, M. and Achim, G. 2004. 25 Years of Achievements and Perspectives in hazelnut Breeding in Romania. In VI International Congress on Hazelnut, 686: 91-94.
Dicenta, F. and García, J.E. 1993. Inheritance of the kernel flavour in almond. Heredity, 70(3): 308-312.
Dicenta, F., García, J.E. and Carbonell, E.A. 1993. Heritability of flowering, productivity and maturity in almond. Journal of Horticultural science, 68(1): 113-120.
Ertekin, C., Gozlekci, S., Kabas, O., Sonmez, S. and Akinci, I. 2006. Some physical, pomological and nutritional properties of two plum (Prunus domestica L.) cultivars. Journal of Food Engineering, 75(4): 508-514.
FAOSTAT .2019. FAOSTAT data of Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://faostat.fao.org/
FAOSTAT .2021. FAOSTAT data of Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://faostat.fao.org/.
Hardner, C., Dieters, M., DeLacy, I., Neal, J., Fletcher, S., Dale, G. and Basford, K., 2011. Identifying deployment zones for Eucalyptus camaldulensis x E. globulus and x E. grandis hybrids using factor analytic modelling of genotype by environment interaction. Australian forestry, 74(1), pp.30-35.
Imani, A., Amani, G., Shamili, M., Mousavi, A., Hamed, R., Rasouli, M. and José Martínez-García, P. 2021. Diversity and broad sense heritability of phenotypic characteristic in almond cultivars and genotypes. International Journal of Horticultural Science and Technology, 8(3): 281-289.
Johnson, R.A. and Wichern, D. W. 1982. Applied Multivariate Statistical Analysis. Prentice Hall Internat. Inc., New Yok, 794p.
Riger, M. 2006. Introduction to fruit crop. Haworth Press, USA, 499p.
Sánchez-Pérez, R., Ortega, E., Duval, H., Martínez-Gómez, P. and Dicenta, F. 2007. Inheritance and relationships of important agronomic traits in almond. Euphytica, 155: 381-391.
Shukla, S., Bhargava, A., Chatterjee, A., Srivastava, A. and Singh, S.P. 2006. Genotypic variability in vegetable amaranth (Amaranthus tricolor L) for foliage yield and its contributing traits over successive cuttings and years. Euphytica, 151: 103-110.
Singh, M. 1990. Standard errors of the estimates of genotypic and phenotypic correlation. )Biometrics report 1990.( ICARDA. 7.
Stansfield, W. 1991. Population Genetics. Theory and Problems of Genetics. 3rd Ed. McGraw-Hill. USA, pp.249-254.
Yao, Q. and Mehlenbacher, S.A. 2000. Heritability, variance components and correlation of morphological and phenological traits in hazelnut. Plant breeding, 119(5): 369-381.